Küçücük bir süperiletken “sandviç”, bilgisayarların daha az enerji kullanmasına yardımcı olabilir

MIT araştırmacıları, süperiletken ve manyetik katmanları birleştirerek kalıcı bellek ve sinyal kontrolü sunan, enerji verimliliğini artıran minyatür bir cihaz geliştirdi.
Plasma Science and Fusion Center
MIT Plasma Science and Fusion Center

İnce teller, süperiletken cihazları içeren bir çipi test için bir devre kartına bağlıyor. Bu cihazlar, bilgi depolamak ve elektrik sinyallerini kontrol etmek amacıyla süperiletken ve manyetik katmanları birleştiriyor.

İki manyetik katman arasına yerleştirilmiş ultra ince bir süperiletken film, hem bilgi depolayabilir hem de elektrik sinyallerini kontrol edebilir. Sol: Kısa bir ısıtma darbesi ve küçük bir manyetik alan, katmanların manyetik hizalamasını değiştirerek filmi süperiletken (mavi) ve dirençli (turuncu) durumlar arasında geçiş yapar; bu durumlar depolanan bir biti temsil eder. Sağ: Cihaz aynı zamanda programlanabilir bir diyot görevi görerek sinyal darbelerinin yalnızca tek yönde ilerlemesini veya her iki yönde de engellenmesini sağlayabilir.
MIT Plasma Science and Fusion Center (PSFC) bilim insanları, gelecekteki bilgisayarların bilgiyi çok daha az enerjiyle depolamasına ve işlemesine yardımcı olabilecek minyatür bir süperiletken cihaz yarattı.
Günümüz bilgisayarları, süperbilgisayarları ve veri merkezleri, artan talebe yetişmek için her alanda daha fazlasına ihtiyaç duyuyor: daha fazla enerji, daha fazla kapasite ve giderek daha karmaşık görevleri yerine getirmek için daha yüksek hız. Bu bilgisayarların işlemcilerini hızla bilgiyle beslemek de zorlukların bir parçası.
İşte burada rastgele erişimli bellek, yani RAM devreye giriyor. RAM, bilgisayarın çalışma alanıdır ve mevcut görevler için gereken bilgileri hazır tutar. Yeterli RAM olmadan bir bilgisayar, sabit disklerden veya diğer uzun vadeli depolama birimlerinden sürekli bilgi çekmek zorunda kaldıkça yavaşlar.
En bilinen RAM türü geçicidir: Güç kesildiğinde içindeki bilgiler kaybolur. Flash bellekteki gibi güç olmadan da bilgiyi koruyan kalıcı bellekler de var. Ancak bunların da kendi dezavantajları bulunuyor. Örneğin flash belleğe yazma işlemi geleneksel RAM’e göre daha yavaştır ve tekrarlanan yazma-silme işlemleri zamanla yıpranmaya neden olur. Diğer kalıcı bellek türlerinin de farklı güçlü ve zayıf yönleri vardır.
Daha hızlı ve enerji verimli bilgisayarlar yaratma çabasıyla araştırmacılar, geleneksel yarı iletkenler yerine bilgi yazmak için süperiletkenlere —yeterince soğutulduğunda elektriksel direnç göstermeyen bir malzeme— dayanan süperiletken bilgisayarlar geliştiriyorlar. Teorik olarak süperiletkenlere geçiş, daha az ısı yayarak çok daha hızlı bilgi işleme imkânı sunuyor. Ancak işleme hızı, işlemcileri besleyebilecek belleğin kalitesine bağlıdır. Süperiletken bilgisayarların çalışması için gereken aşırı soğuk sıcaklıklarda da işleyen, hızlı ve yüksek kapasiteli bir bellek geliştirmek uzun zamandır bir zorluk olmuştur.
PSFC’deki araştırmacılar bu konuda yardımcı olabilecek bir cihaz yarattı. Yakın zamanda Physics Review Letters dergisinde yayımlanan ve “Kriyojenik Bellek için Simetri Kırılmış Manyetik Değişim-Bağlı Süperiletken Cihazlar” başlığını taşıyan makalelerinde, kıdemli araştırma bilimcisi Jagadeesh Moodera ve ilk yazar ile doktora sonrası araştırmacı Josep Ingla-Aynés de dahil olmak üzere ekibi, iki manyetik katman arasına yerleştirilmiş ultra ince bir süperiletken filmden oluşan ve bir bellek hücresi olarak işlev görebilen minyatür bir “sandviç” cihazı tanımladı. Manyetik katmanlar, filmin süperiletkenliğinin açık mı yoksa kapalı mı olacağını belirliyor.
Moodera, “Bu cihazların entegrasyonu, yüksek hızda ve düşük enerjiyle çalışan işlemcilerin ortaya çıkmasını sağlayabilir,” diyor. “Bu gelişme, mevcut kriyojenik bellek ve kontrol bileşenlerindeki eksikliği gidererek kuantum bilişim ve ağ teknolojileri de dahil olmak üzere kriyojenik elektronik teknolojilerin ilerlemesine olanak tanıyor.”
Bellek hücresinin çalışma sıcaklığında, bir akımın geçip geçememesine göre bilgisayar iki durumu ayırt edebilir ve bunları 0 veya 1 olarak okuyabilir; bu da bir bilgisayarın en küçük veri birimi olan “bit”tir.
Bu sistemde bir biti yazmak, bellek hücresindeki filmin manyetik hizalamasını değiştirmek anlamına geliyor: Manyetizasyon zıt yönlerdeyse akım geçebilir; aynı yöndeyse film dirençli hale gelir. Araştırmacılar, küçük bir manyetik alan uygulayarak ve seçilen hücreyi kısa süreliğine ısıtan bir elektrik darbesi vererek manyetik hizalamayı değiştiriyorlar. Ayarlandıktan sonra manyetik hizalama, sürekli bir darbe veya alan olmaksızın yerinde kalır. Her hücre bilgiyi hatırlar. Dahası, bu hücrelerdeki manyetik hizalamayı değiştirmek ve bir biti kodlamak, geleneksel yarı iletken hücrelere kıyasla daha az enerji gerektirir.
Cihazın çalışmak için hala aşırı soğuk sıcaklıklarda kalması gerekiyor, ancak her bitin durumunu korumak için sürekli bir elektrik kaynağına ihtiyacı yok — yani bu kalıcı bir bellektir.
Araştırmacılar, bir hücreyi komşu hücreyi etkilemeden değiştirebildiklerini gösterdiler; bu, bireysel bitlerin seçilip yeniden yazılabileceği bir bellek sistemi kurmak için kilit öneme sahip. Daha küçük hücrelerin, sınırlı bir alana daha fazla bilgi sığdırabileceği ve yazma işlemi için gereken zaman ile enerjiyi azaltabileceği düşünülüyor.
Ingla-Aynés’e göre, “Herhangi bir kullanışlı bellek, çevresindeki tüm bilgileri bozmadan tek bir biti değiştirebilmelidir. Komşu hücrenin bellek durumunu kaybetmeden tek bir hücreyi değiştirebildiğimizi göstermek, bu süperiletken katmanlı cihazı pratik bir bellek teknolojisine yaklaştırmak için önemli bir adımdı.”
Bu “sandviç”in bir başka faydalı özelliği daha var: Elektrik sinyallerinin nereye gideceğini de kontrol edebiliyor.
Daha düşük sıcaklıklarda cihaz, süperiletken bir diyot görevi görüyor; bu da elektriği belirli bir yönde iletmek için bir açma/kapama anahtarı gibi çalışır. Belirli bir akım aralığında cihaz, akımın bir yönde dirençsiz akmasını sağlarken diğer yönde direnç gösterir. Manyetik hizalamayı değiştirmek, bu tercih edilen yönü tersine çevirebilir veya dirençli bir “kapalı” durum yaratabilir. Bu ayarlar, süperiletken devreler içinde bilgi taşıyan elektrik darbelerini yönlendirmek veya engellemek için kullanılabilir.
Aynı katmanlı yapıda hem bellek hem de sinyal kontrolü yeteneklerine sahip olmak, süperiletken bir çip üzerinde bu iki işlevi birleştirme olasılıkları açıyor. Bu teknolojiyle süperiletken bilgisayarlar, yapay zeka gibi enerji yoğun uygulamalar için kullanılan geleneksel bilgisayarlara pratik ve enerji verimli bir alternatif haline gelebilir. Ayrıca, bu cihazlar kuantum bilgisayarların kubitleri yerine normal bitleri depolasalar da hem kuantum hem de geleneksel bilgisayarların bilgiyi güvenilir bir şekilde tutmak ve sinyalleri taşımak için yöntemlere ihtiyacı vardır. Bu cihazlar, kuantum bilgisayarların destekleyici elektronik sistemleri için bellek ve sinyal kontrolü sağlayabilir. Cihazların, süperiletken çalışmak için gereken kriyojenik sistemlerin yakınına yerleştirilmesi, kubitlerin hassas kuantum durumunu bozabilecek ısıyı ve elektromanyetik parazitleri azaltmaya yardımcı olabilir.
Araştırmacılar, cihazlarının bireysel olarak değiştirilebilen, kalıcı bir bellek hücresi olarak kullanılabileceğini ve yeni nesil yüksek verimli bilgisayarlar için bir yapı taşı olabileceğini gösterdiler. Bir sonraki zorluk, bu cihazları daha da küçültmek, büyük miktarda bilgi depolayabilen diziler halinde birleştirmek ve bu cihazlardan oluşan bir sistemde ne kadar enerji tasarrufu sağlanabileceğini ölçmektir.
Bu haber makalesini şurada paylaşın:
Makale: “Kriyojenik Bellek için Simetri Kırılmış Manyetik Değişim-Bağlı Süperiletken Cihazlar”

























[…] İlginizi Çekebilir:Küçücük bir süperiletken “sandviç”, bilgisayarların daha az enerji kullanmasına yardımc… […]
[…] İlginizi Çekebilir:Küçücük bir süperiletken “sandviç”, bilgisayarların daha az enerji kullanmasına yardımc… […]