Geri Sınırları Öldürücü Mantar Enfeksiyonlarını Tespit Etmede Anahtar Olabilir

Her yıl, mantar enfeksiyonları dünyada yaklaşık 2,5 milyon insanın ölümüne neden oluyor; bu sayı tüberküloz ve sıtmanın birleşik ölüm oranını aşıyor. Oysa sorumlusu olan mantarların çoğu hakkında insanlar ilk kez haber alıyor ve sağlık sistemlerinin küçük bir kısmı bu patojenleri düzenli bir şekilde takip ediyor.
Son dönemde yayımladığımız bir derlemede, bu mantar patojenlerini araştırmaya başlamak için en iyi yerlerden birinin kanalizasyon olduğunu savunuyoruz.
Mantarların çoğu etrafımızda bulunur ve büyük çoğunluğu zararsızdır. Küçük bir kısmı ise ciddi hastalıklara yol açar; özellikle kanser tedavisi, organ nakli veya yoğun bakım tedavisi gibi nedenlerle bağışıklık sistemi zayılamış insanlarda. Dünya Sağlık Örgütü, daha iyi takibe acilen ihtiyaç duyulan öncelikli mantar patojenlerinden oluşan bir liste yayımladı.
Sıcaklaşan iklim, bağışıklığı zayılamış daha fazla sayıda insanın yaşamaya devam etmesi ve çok az sayıda antifungusal ilaç, tehlikeli mantarlar için elverişli koşullar yaratıyor; bu yüzden bu tehdit büyüyor. Bazıları insan vücudu sıcaklığına, hastane ortamlarına ve karşılarında kullanılan ilaçlara uyum sağlıyor.
Bunlardan biri Candida auris‘tir. 2009’da Japonya’da bir hastanın kulağında ilk kez tespit edildi. Bu maya dünyaya yayıldı, birkaç ilaca dirençli ve kontrol edilmesi zor hastane çıkışlarına yol açıyor.
Buna rağmen mantarlar az ilgi görüyor. Grip veya norovirüs’ün aksine, mantar enfeksiyonları nadiren bir çıkış gibi görünür. Genellikle birinin mevcut hastalığının bir komplikasyonu olarak görülürler, kendi başlarına bir halk sağlığı tehdidi olarak değil. Birleşik Krallık’ta laboratuvarların C. auris‘i bildirmesi ancak 2025’ten itibaren zorunlu hale geldi.
Derlememizde, hastane tabanlı izlemenin mantarları neden kaçırdiğini ve atık su testi konusunda erken dönemin kanıtlarının ne söylediğini inceledik. Üç ana problem bulduk. İlki, yukarıda bahsettiğimiz: mantarlar ikincil bir konu olarak görülüyor.
İkincisi biyolojidir. Birçok insan, aylar hatta yıllar boyunca hastalanmış gibi hissetmeden, Candida gibi mantarları cildinde veya bağırsağında taşır ve bu süre boyunca mantarı yaymaya devam eder. Hastane testleri yalnızca ciddi şekilde hastalanan azınlığı yakalar, bu yüzden gerçek yayılım altından değerlendirilir.
Üçüncü sorun teknik sınırlamalar. Mantar testleri sınırlı ve bunları geliştirmek için ticari bir teşvik çok az. Laboratuvarlar genellikle yaygın mayaları tür düzeyine kadar tanımlayamadığı için, ilaç direncine sahip bir tür fark edilmeden geçebilir.
Tehlikeli mantarların tespit edilmesi
Herkes tuvalete çıkar, ister hasta olsun ister olmasın, ister doktora gitsin ister gitmesin. Bu da atıksuyu bir bütün topluluğun anlık bir görüntüsü kılıyor.
Kovid döneminde, atıksuyadaki virüs seviyeleri kesin vakalar tespit edilmeden dört ile 14 gün önce yükseliyordu. Mantarlar için kanıtlar hâlâ zayıf ve neredeyse tamamı C. auris ile ilgili.
Amerika Birleşik Devletleri’nin güney Nevada bölgesinde araştırmacılar, on haftalık bir dönemde atıksuy örneklerinin %79’unda bu mantarı buldu; bu oran daha çok sağlık tesislerinden hizmet alan bölgelerde daha yaygındı. Florida’da hastane atıksuy örneklerinin %47’si pozitif çıktı; buna karşılık daha aşağıda yer alan arıtma tesislerinde bu oran %16’dı. Bir İngiliz hastanesinde ise mantar, bir patlamanın yaşandığı belirli bir servisten gelen atıksuyada tespit edildi.
Bir atıksuyu arıtma tesisi.
Alexey Fedorenko/Shutterstock
Bu çalışmalar, mantarın atıksuyada tespit edilebileceğini gösteriyor. Ancak henüz atıksuyu verilerinin patlamaları öngörebileceğini kanıtlamıyor. Her kişinin ne kadar mantar dışarı çıkardığı hâlâ bilinmediği için, bir atıksuyu ölçümü hastsayısına dönüştürülemiyor.
Genetik testler mantar DNA’sını tespit edebilir ancak mantarın canlı mı yoksa ilaç direncine sahip mi olduğunu ayırt edemez. Birçok Candida türü insanlarda zararsız şekilde yaşadığı için, yalnızca birini bulmak bize pek bir şey söylemez. Genetik testlerin laboratuvarda örnek kültürü ile birleştirilmesi gerekecek. Bazı mantarlar ise Aspergillus gibi solunarak içeri girer ve bağırsaktan geçmez, bu nedenle atıksuyu bu enfeksiyonları yansıtmayabilir. Son araştırmalar, atıksuyu kaynaklarından birden fazla hastalık yapan mayayı tespit etti; bu da yaklaşımın C. auris‘in ötesinde işe yarayabileceğine işaret ediyor.
Tıbbi atık su arıtması her patojeni ortadan kaldırmaz, fırtına aşırı boşaltım boruları ise arıtılmamış kanalizasyonu doğrudan nehirlere ve denize salabilir. C. auris Hindistan’daki Andaman Adları’ndaki uzak plajlarda tespit edildi; bu, mantarın hastanelere ulaşmadan çok önce çevrede yaşadığını gösteriyor. Hong Kong’daki mangrovlarda araştırmacıların bulduğu çoklu dirençli maya türlerinin tamamı, atık su arıtma tesislerine yakın noktalardan geldi.
Nehirlere ve toprağa ulaşan düşük düzeyde antifungal ilaçlar dirençli suşların lehine olabilir. Bu bağlantı mümkündür ancak henüz kanıtlanmamıştır.
Atık su izlemesi hastanelerde hastaların testini yerini almaz. Değeri, sağlık hizmetlerine özellikle insanların kitlesel olarak test edilmesinin mümkün olmadığı yerlerde nereye bakmaları gerektiğini gösterecek olmasıdır. Araştırmacılar artık yöntemleri standartlaştırmalı, insanların ne kadar mantar yaydığını ölçmeli ve hangi kanalizasyon seviyelerinin aksiyon almasını tetiklemesi gerektiğini belirlemelidir. Amaç, atık su verilerini hastane, hayvan ve çiftlik izlemesiyle bağlamak olmalıdır.
Araçlar zaten mevcut, COVID bunu gösterdi. Eksik olan, bir sonraki dirençli tür bizden bir adım öne geçmeden önce mantarları önceliklendirecek iradedir.

























[…] Çekebilir:Geri Sınırları Öldürücü Mantar Enfeksiyonlarını Tespit Etmede Anahtar Olabilir →Kaynak:Quartz […]