Arnavutluk’ta Restore Edilen Taş Evler Ziyaretçilere Kapılarını Açıyor

Arnavutluğun tahkimli kule evlerinden ya da kullas adlı yapılardan biri. Tüm fotoğraflar Nick St Oegger’e ait
Ülkenin geleneksel kulla evlerinin konukevine dönüştürülmesini hedefleyen bu proje, turizmin neredeyse hiç dokunamadığı bir bölgede eski misafirperverliğin gerçek tadını sunuyor
Küçük bir taş pencereden süzülen güneş ışığı, ısınmaya başlayan ahşap zemin tahtalarının gıcırdamasına yol açıyor. Yanından geçen bir koyun sürüsünden gelen çan sesleri içeri sızıyor. Fırında pişen ekmek kokusu, bir önceki akşamın ateşinden yükselen dumanla harmanlanıyor. Uyanıp da sanki başka bir zamana yolculuk etmişim gibi bir hisle uyanıyorum – ama aslında modern Arnavutluk’tayım.
Bir kulla‘de konaklıyorum; bunlar Arnavutluğun kuzeyinde, Karadağ’da ve Kuzey Makedonya’da yaygın olan geleneksel taş kule evleri. Bir zamanlar çatışma dönemlerinde aileleri korumış ve ticaret yollarında yorgun yolcuları misafir etmiş, ancak 20. yüzyılda çoğu bakımsızlığa terk edilmiş. Arnavut Agritourism Derneği tarafından geliştirilen yeni bir uzun mesafe yürüyüş yolu, bu evlerden bazılarını eski görkülerine kavuşturmayı ve ziyaretçilere turizmin neredeyse dokunamadığı bir Arnavutluk bölümünü keşfetme imkanı sunmayı hedefliyor.
Kule Yolu, Arnavutluğun kuzeydoğasındaki en az ziyaret edilen bölgelerden birinden geçiyor ve Mirdita, Mat, Bulqiza ve Dibra bölgelerinde duraklar içeriyor. Dokuz gün içinde rehberle yürünerek tasarlanan bu yol, geleneksel köylerin, yüksek ovaların, ormanların ve nehir vadilerinin içinden 100 milden fazla bir mesafeyi kapsıyor; bisiklet ve 4×4 rotaları için de gelecek planları bulunuyor. Yolu bazı aşamaları uzun ve kolayca iki güne bölünebilir ya da araç transferiyle kısaltılabilir. Konukevlerinde, çiftliklerde ve kullas‘lerde konaklama fırsatları, yolcuları bölgenin kültürel mirasıyla buluşturuyor; bu da ülkenin daha popüler bölgelerinde giderek daha zorlaşan bir şekilde gerçekleşiyor.
Kulla, çok çeşitli biçimleriyle izginin merkezinde yer alır. Geleneksel olarak çevredeki dağlardan gelen kireçtaşı ve odundan inşa edilen kullar düzenli bir mimari yapıyı takip eder, ancak aynı zamanda sipariş veren ailelerin karakterini de yansıtır. Yüksek yetenekli zanaatkarlar tarafından inşa edilen ilk örnekler, bölgenin sert iklim koşullarına ve 15. yüzyıldaki Osmanlı istilası ile sık sık yaşanan kabile çatışmaları gibi daha da sert tarihsel gerçeklere dayanıklı olacak şekilde yapılmıştır. 18. ve 19. yüzyılda daha fazlası inşa edilmiş olsa da, Arnavutluk’un 1944’ten 1991’e kadar süren komünist rejimi altında birçok ailenin kulları el konulmuş, geri aldıklarında ise harap halde bulmuşlardır. Bugün, 1990’lar ve 2000’lerde Arnavutluk’un kırsalından şehirlere yaşanan kitlesel göçten sonra çoğu boş duruyor.
Yukarıdan saat yönünde: Kule İzi’nin ilk aşaması, Perlat ile Lufaj köyleri arasında açık tarlaları ve kayalık karst arazisini geçerek yüksek ovalığa doğru kıvrılır. Bu seyrek nüfuslu bölgede köylüler arazıyı işler ve koyun ile keçi besler
“Gelenekleri kaybediyoruz çünkü insanlar burada kalmıyor,” diyor Nik Nikolli, izginin ilk aşamasında tepedeki Lufaj köyünden geçerken. Nikolli, yakındaki Rubik kasabasında yer alan ve bölge hakkında ücretsiz yürüyüş haritaları ile tarihsel bilgiler sağlayan küçük bir müze ve kültürel merkez olan Infokulla’nın direktörüdür. Açıkladığına göre, güzergah üzerindeki köylerin çoğunda yalnızca bir veya iki aile kalmış. Turizme dair fikrin yerleşmesi yavaş olmuş, çünkü bir misafirden para kabul etme kavramı, son derece yerleşmiş misafirperverlik geleneklerine aykırı. İzin, yerel halkın kullarını veya çiftliklerini konak olarak açmasını sağlarken, ziyaretçilere benzersiz deneyimler sunarak ailelerine biraz ek gelir elde etmelerini teşvik etmesini umuyor.
İzde yürürken, köylerdeki insan azlığı ve geride kalanların misafirperverliği hakkında söz ettiği şeyin ne demek olduğunu kolayca görebilirsiniz. Birkaç gün boyunca yolculuğumuz beklenenden daha uzun sürüyor çünkü rehberim ve ben düzenli olarak kahve içmek için davet ediliyor ve yeni hasat edilmiş üzüm, erik ve fındık bolluğuyla servis ediliyoruz. Tarım, bu bölgelerdeki hayatın temel direği ve insanlar şafaktan akşama kadar tarlalarda yoğun çalışıyor. Yine de her zaman bir mola vermeye, ziyaretçileri aklamaya ve geçmişten hikayeler paylaşmaya hevesli görünüyorlar.
Misafirperverliğin yerleşik gelenekleri köylerde hâlâ ayakta. Hajrija Qerimi, Bruç köyündeki büyük bir kulla’da büyüdü. Ailesi misafirperverliğiyle tanınıyor ve evlerinde düzenli olarak büyük sayıda yolcuyu aklardı.
Kule İz’in büyük kısmı, mağaralarla, kestane ağaçlarıyla ve mısır tarlalarıyla kaplı, tepelik kars arazisinden geçen eski yollar üzerinden ilerliyor. İz işaretleri hâlâ yer yer seyrek ve biraz çalılık içine sapma gerekiyor, ancak rota yolcuların bugün de köylülerin kullandığı yollardan yürümesine, ayrıca etkileşim için pek çok fırsata olanak tanıyor. İzdeki ikinci günümün sonunda, Derjan köyünde 91 yaşında Hajrija Qerimi, yakındaki büyük bir kulla‘da büyümek hakkında anlatırken gülümsüyor. Babası başarılı bir çiftçiymiş ve cömertliğiyle hâlâ anılıyor; aile düzenli olarak yolcusu aklarmış. Akşam yemeğinde asla 10’dan az kişinin olmadığından bahsediyor. “Babam bana ilk baştan, eve gelen herkesin yemek ve içkiyle karşılandığını öğretti ve bana neyi ve nasıl sunmam gerektiğini anlattı” diyor, gururla. “Önemli olan, kimin en iyi misafirperverliği almadan gitmemesiydi.”
Bu patikanın öne çıkan yanlarından biri, yolcuların restore edilmiş kulların içinde konaklayarak geleneksel misafirperverliği deneyimlemesi. Dördüncü günde, yamaçtaki Dushaj köyünde, 2021’de misafir evi olarak açılan Kulla Hupi’de konaklıyorum. Sahibi Luli Hupi, yıllarca yakındaki bir madende çalışıp evi odaya oda restore etmek için para biriktirdi. “Buraya geldiğinde, sana ulaşmayı bekleyen bir aile var ve evinde olduğunu hissediyorsun,” diyor.
Sadece ticari bir girişimden öteye geçen Hupi, yerel topluluğu desteklemeye önem veriyor. Restoranın eti, peyniri, balı, ekmeği ve diğer ürünlerinin tamamını sağlayan 10’dan fazla aileyle çalışıyor; aynı zamanda yürüyüş, at binme turları ve yemek kursları için rehberlik yapıyor. Misafir sayısını düşük tutuyor ve Arnavutluk’ta kitlesel turizme yönelime ilgisi yok. “Bana restoranında 50 masa olmaması için aptal derler,” diyor, basit bir akşam yemeğinin ardından, ısıtılmış mısır ekmeği, incir reçeli, turşu salatalar, keçi peyniri ve gjizë denilen bir tür lor peyniriyle, oda denilen geleneksel oturma odasında, şöminedeki ateşin yanında otururken gülümsüyor. “Ama 50 masa istemiyorum, 10 istiyorum ve insanların bir ay önceden rezervasyon yapması gerekiyor.”
Dushaj köyündeki Kulla Hupi’nin sahibi Luli Hupi. Hupi, yakındaki bir madende çalışıp ailesinin kullasını odaya oda yavaşça restore etmek için yeterli parayı biriktirdi ve 2021’de misafir evi olarak açtı
Hupi’nin etkisi çevre bölgede açıkça hissediliyor; burada birçok kulla restore ediliyor ve daha yavaş bir turizm biçimi benimseniyor. Son gecenin bir önceki gecede, Karadeniz’in kollarından Drin Karasu’nun kıyısındaki bir kanyona yerleşmiş küçük bir kamp alanı olan Butterfly Camping’de konaklıyorum. Sahibi Labinot Murrja, açık bir ateş yakıp bana yerel bir üzüm rakısı ikram ediyor ve kendisinin ve babasının araziyi nehrin kıyısında kendilerinin temizleyip düzeldiklerini anlatıyor.
Sadeliği koruyup üç küçük kulübe inşa ettiler, birkaç çadir, masa ve temel bir mutfaka sahip bir ahır dikmek için alan bıraktılar. Murrja, turistlere geniş bir yelpazede hitap etmek yerine, maceraperest yanı olan, doğaya ilgi duyan ve hala ailesiyle birlikte yaşadığı yakın köydeki hayatı deneyimlemek isteyenlere yöneldiğini söylüyor. Başladığında yerel halkın şüpheyle yaklaştığını, ortada bir yerde kimin neden bu kadar uzağa gelmek isteyeceğini merak ettiğini aktarıyor. Ancak misafirlerin geldiğini görünce ikna oldular ve Murrja, benzer işletmelerin artık bölgede yayıldığını belirtiyor. Hupi gibi Murrja da büyük kâr elde etmek yerine ziyaretçilere benzersiz bir deneyim sunmaya ilgi duyduğunu vurguluyor: “Bu işi seviyorum” diyor gülümseyerek. “Seni zengin yapmıyor, sadece tutku için yapıyorum.”
Albania’nın turizm sektörü son yıllarda patlama yaşıyor. Ancak korumalı bir kıyı alanında lüks bir tesisin inşası planlanmasına tepki olarak başlayan ve devam eden protestolar, ülkedeki gelişimin hızı ve sürdürülebilir olmayan doğasına yerlilerin öfkesini ortaya çıkardı. Albania turizminin büyük bölümünün kıyıya ve kuzey Alpleri’ne yoğunlaşmasıyla, iç kesimdeki kırsal alanlar ziyaretçilere ne sunabileceklerini bulmak için zorlanıyor. kulla mimarisini ve misafirperverlikteki güçlü geleneği benimsererek, belki de tam da bunu bulmuş oldular.
Seyahat, Deutsche Gesellschaft für Internationale Zusammenarbeit (GIZ) tarafından desteklenmiştir. Daha fazla bilgi için Albanian Agritourism Association’ı ziyaret edin. Bir kulladaki çift kişilik odaya gece yaklaşık 35 sterlin oranında ücret yansıtılmaktadır.
Bu konularda daha fazlasını keşfedin
- Albania tatilleri
- Europe tatilleri
- Yürüyüş tatilleri
- Çiftlik turizmi
- Miras
- Yürüyüş
- öne çıkanlar
Kaynak:The Guardian ↗Arnavutluk’ta Restore Edilen Taş Evler Ziyaretçilere Kapılarını Açıyor alanında yapılan saha araştırmaları ve doğal gözlem bulguları. Ekosistem döngüsü ve doğal süreçlerin pratik yansımaları.

























[…] Çekebilir:Arnavutluk’ta Restore Edilen Taş Evler Ziyaretçilere Kapılarını Açıyor →Kaynak:Maketecheasier […]